Książki

Dźwięki Islandii

Dźwięki, które wydają maskonury na Islandii są bardzo charakterystyczne

Właśnie ukazała się płyta Kaśki Paluch „Noise From Iceland”. Znajdziemy na niej dźwięki Islandii nagrane wprost z natury, wraz z techno-transowym muzycznym komentarzem.

Płyta Kaśki Paluch zawierająca dźwięki Islandii

Czy możemy poznać kraj po brzmieniu? Czy dźwięki Islandii różnią się od odgłosów, które natura emituje w innych miejscach świata? Umysł ludzki to przedziwny mechanizm, który z upodobaniem notuje w terabajtach mózgowej pamięci nie tylko obrazy, ale i zapachy, smaki i dźwięki. Z każdej podróży przywozimy – często nieświadomie, cały bagaż zapamiętanych wrażeń zmysłowych. Potem wystarczy rzut oka na zdjęcie Skogafossu, by pojawiło się wspomnienie idealnego wodospadu z południa Islandii. Intensywny zapach macierzanki – i widzimy oczami wyobraźni zalany słońcem szczyt skalistego klifu na Heimæy w archipelagu Vestmannaeyjar. Charakterystyczny i nie dający się zapomnieć smak hákarla – grenlandzkiego rekina – w ułamku sekundy przeniesie nas do małej knajpki w Reykjaviku, gdzie uczestniczyliśmy w degustacji tego kontrowersyjnego islandzkiego rarytasu. Ale czy można poznać Islandię po dźwięku?

To pytanie półtora roku temu zadała sobie Kaśka Paluch, która w dawnym, „polskim” życiu była muzykologiem i dziennikarzem muzycznym największego polskiego dziennika. Na Islandii rozwinęła skrzydła jako przewodnik turystyczny i specjalistka od lawy. W tunelu lawowym Raufarholshellir, w którym Kaśka pracowała, przewodnicy mają takie jedno miejsce, na bezpiecznym metalowym podeście, gdzie wyłączają na minutę światło. Oczywiście uprzedzają wszystkich o tym, by wcześniej zajęli wygodną pozycję i zastygli w bezruchu. W totalnej ciemności wyostrza się słuch i nagle, ze zdziwieniem zauważamy, że podziemne królestwo nie jest tak milczące, jak nam się to wcześniej mogłoby wydawać. Słychać staccato kropel wody, roztrzaskujących się na bazaltowych ścianach, odległy szum podziemnych rzek, a nawet bicie naszego własnego serca.

Gdy z Dalekiego Wschodu nadciągnął na cały świat mroczny cień pandemii i stało się jasne, że przemysł turystyczny ma przed sobą trudne tygodnie/miesiące/lata, Islandia opustoszała, a na opuszczone przez turystów ścieżki, wkroczyła Kaśka Paluch z czułym mikrofonem podłączonym do dyktafonu. Przemierzyła cały kraj, dokumentując swoimi nagraniami najciekawsze miejsca wyspy. Na stronie noisefromiceland.com zobaczymy trasę jej wędrówek. Pomysł stworzenia dźwiękowej mapy zaciekawił samych Islandczyków. Polska muzykolożka trafiła do lokalnych mediów. 

Wielogodzinne nagrania dźwięków natury – w tym tak unikalne, jak trzęsienie ziemi, nawoływania maskonurów, czy bulgot lawy, mogły na wieki spocząć w cyfrowym archiwum, ale Kaśka Paluch zaczęła wokół swego projektu budować już społeczność. Najwierniejsi fani wspierają ją w serwisie patronite. I dlatego z wyboru najciekawszych fragmentów dźwiękowych „polowań”, mogła powstać płyta, łącząca dźwięki Islandii – jej natury  – ze skomponowaną i osobiście nagraną przez Kaśkę muzyką z pogranicza techno i trans. Sekwencje na klawiszach Roland 303 i 909, prowadzą melodyjne dialogi z surowymi dźwiękami przyrody, zdradzając jednocześnie klasyczne wykształcenie muzyczne twórczyni albumu. To nie jest typowy relaksacyjny ambient z gabinetów masażu, ani dyskotekowe umpa-umpa. Motywy muzyczne prowadzone są z bachowską precyzją i konsekwencją, a melodyka buduje nastrój, a nie jest tylko mało istotnym ornamentem wsamplowanym w dudniącą perkusję.

Miłośnicy północnych klimatów nie będą zawiedzeni, a uczestnikom islandzkich wypraw, którzy tęsknią (bo przecież każdy tęskni!) za świstem wiatru na grani zielonego klifu z widokiem na bezkresny ocean, dzieło Kaśki Paluch pomoże przywołać piękne wspomnienia.

Płytę Noise From Iceland można posłuchać, a nawet kupić na stronie https://noisefromiceland.bandcamp.com/album/noise-from-iceland-2

O autorze

Sergiusz Pinkwart

Dziennikarz, podróżnik, pisarz. Z wykształcenia muzyk klasyczny. Przez 15 lat był szefem działów zagranicznych w magazynach Viva!, Gala i miesięczniku PANI. Autor ponad 20 książek i przewodników m.in. dla National Geographic. Laureat Nagrody Magellana. Komentator tematyki turystycznej w radiu i TV.