Kierunki

ŁOTWA: Spacerem po Rydze

Ryga może być dobrym miejscem zarówno na dłuższy pobyt połączony ze zwiedzaniem miasta, jak i na krótki, weekendowy wypad.

Przelot z Warszawy do stolicy Łotwy trwa niewiele ponad godzinę. Z Polski kursują tam regularnie autokary linii międzynarodowych. Niebawem do Rygi dotrzemy także pociągiem, dzięki budowanej obecnie linii Rail Baltica, integrującej Helsinki, Tallin, Rygę, Wilno i Warszawę z europejską siecią kolejową. Jednak – jak się okazuje – wiele osób woli podróżować własnym środkiem transportu. Na łotewskich drogach można często zauważyć auta z polskimi tablicami rejestracyjnymi. Ryga – największe łotewskie miasto liczy około 700 tysięcy mieszkańców i leży nad rzeką Dźwiną, zwaną przez Łotyszy – Daugavą – w pobliżu jej ujścia do Bałtyku w Zatoce Ryskiej. W średniowieczu Ryga stała się jednym z najważniejszych portów bałtyckich. Od tego momentu wpływy niemieckie nie tylko w Rydze, ale w całej Łotwie, mocno ukształtowały tamtejszą kulturę, architekturę i styl życia. Niemniej, Ryga przez 40 lat należała do Polski. W latach 1581-1621 wchodziła w skład Rzeczpospolitej Obojga Narodów – państwa polsko-litewskiego. Dlatego polskie ślady można odnaleźć tutaj w wielu miejscach.

Wąskie uliczki w Starym Mieście

Rozena iela, czyli ulica Rozena. Fot. MediaNet-TV

Obowiązkowym punktem wizyty w stolicy Łotwy jest spacer po zabytkowym Starym Mieście, które w 1998 roku zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Stare Miasto w Rydze, znane też jako Stara Ryga to najstarsza część miasta leżąca na prawym brzegu Dźwiny. O wyjątkowości tego miejsca świadczą liczne stare kamienice i wąskie uliczki, jak chociażby ta o nazwie Rozena, która w najwęższym miejscu ma zaledwie 120 cm! Trochę dalej – idąc w kierunku Dźwiny – trafimy na ulicę o nazwie Polu Gate, czyli „Polska Brama”. Stara Ryga znana jest z licznych świątyń i historycznych budowli. Wśród nich są kamienice określane jako „Trzej Bracia”. Jest to kompleks trzech średniowiecznych domów mieszkalnych, z których najstarszy oznaczony nr 17 został zbudowany w XV wieku. Panoramę Starego Miasta w Rydze można podziwiać z wieży kościoła luterańskiego pw. świętego Piotra, który powstał na początku XIII wieku i był najważniejszą świątynią w średniowiecznej Rydze. Ponad 100-metrowa wieża jest najwyżej położonym punktem widokowym w krajach bałtyckich. Perłę ryskiej starówki stanowi Dom Bractwa Czarnogłowych. Budynek w stylu gotyckim z charakterystyczną fasadą stoi na Placu Ratuszowym. Został zbudowany w XIV wieku i mieścił gildię, czyli stowarzyszenie kupców (co istotne – nieżonatych).

Fasada Domu Bractwa Czarnogłowych. Fot. MediaNet-TV

Był to największy i najbardziej prestiżowy budynek w mieście. W czasie II wojny światowej obiekt został zniszczony, ale po wielu latach – w 1991 roku – Dom Bractwa Czarnogłowych został odtworzony w postaci dokładnej repliki oryginalnego budynku wraz z jego niepowtarzalnymi wnętrzami. Obiekt jest udostępniony do zwiedzania z przewodnikiem. Można tu zobaczyć eksponaty z różnych okresów historycznych, w tym dzieła łotewskich rzemieślników, m.in. kryształowe żyrandole, repliki XIX-wiecznych krzeseł, elementy uzbrojenia, a także cenne malowidło na suficie w Sali Konferencyjnej oraz portret polskiego króla Stefana Batorego. W holu wisi tablica pamiątkowa, informująca, że właśnie tu w Domu Czarnogłowych w marcu 1921 roku zawarto miedzy Rzeczpospolitą Polską a Rosją i Ukrainą traktat pokojowy znany jako Traktat Ryski, kończący wojnę i ustalający wschodnie granice Polski. Dom Bractwa Czarnogłowych to także miejsce wystaw, koncertów i innych wydarzeń.

Ekspozycja w Domu Bractwa Czarnogłowych. Fot. WL

Charakterystycznym obiektem Rygi jest Pomnik Wolności, uznawany za symbol niepodległości Łotwy (uzyskanej w 1918 r.). Został odsłonięty w 1935 roku. Na szczycie dziewiętnastometrowego obelisku znajduje się statua uosabiająca niezależność Łotwy. W dłoniach trzyma trzy gwiazdy symbolizujące trzy historyczne regiony państwa: Inflanty, Kurlandię z Semigalią i Łatgalię (dawniej Inflanty Polskie).

Przykład architektury secesyjnej. Fot. MediaNet-TV

Ryga jest jednym z największych w Europie skupisk architektury secesyjnej. Miasto posiada ponad 700 budynków wykonanych w stylu secesyjnym, które zachowały się w ścisłym centrum i innych miejscach, szczególnie w dzielnicy Art Nouveau, zwanej też dzielnicą ambasad. Stanowią prawdziwe bogactwo architektoniczne łotewskiej stolicy. Secesja, czyli styl w sztuce europejskiej z przełomu XIX i XX w. jest widoczny tutaj praktycznie  wszędzie. Każdy budynek ma swój własny styl, temat, kolor i wart jest szczegółowego obejrzenia. Budynki są ozdobione motywami roślinnymi, sylwetkami sfinksów, gryfów i innych postaci, a dachy zwieńczone ozdobnymi wieżyczkami lub innymi przyciągającymi uwagę elementami. – W Rydze funkcjonowały trzy rodzaje architektury secesyjnej. Była to secesja ozdobna, wykorzystująca mnogość elementów zdobiących fasady budynków; następnie ludowa – zwykle szare budowle oraz secesja pionowa, czyli upodobanie do smukłych, pionowych kształtów – opowiada Natalija Gratkowska, przewodnik po Rydze i Łotwie, która z racji polskich korzeni przekazuje cenną wiedzę w naszym języku. – Wszystkie rodzaje architektury secesyjnej możemy do dzisiaj podziwiać na ulicach Rygi – dodaje.

Wnętrze kamienicy z 1903 roku (klatka schodowa) przy ul. Alberta 12 w Rydze, w której mieści się muzeum Art Nouveau. Fot. WL

W jednym z secesyjnych budynków, w którym mieszkał niegdyś wybitny łotewski architekt Konstantins Peksens znajduje się muzeum Art Nouveau. Klimatyczny wystrój i obsługa w strojach z dawnej epoki sprawiają, że możemy się przenieść w czasie, do początku  XX wieku. Właśnie z tego okresu pochodzą zgromadzone  eksponaty, wśród których są meble, przedmioty codziennego użytku i inne cenne historyczne pamiątki, m.in. ponad 100-letnia zastawa stołowa – reprezentacyjna dla stylu secesji – wykonana zakładzie produkcyjnym w Warszawie. W dolnej części muzeum znajdują się wystawy z interaktywnymi stanowiskami.

Tak wyglądał wystrój salonu na początku XX wieku. Fot. WL

Łotewskie kiszonki i wycieczka piwnym szlakiem

W trakcie zwiedzania Rygi warto odwiedzić place targowe, na których można kupić regionalne produkty. Jedno z takich miejsc – targ Kalnciema – znajduje się w otoczeniu zabytkowej, drewnianej architektury z początku XX wieku (przy ulicy o tej samej nazwie). Zjeżdżają tam rolnicy i rzemieślnicy z okolic Rygi, oferujący różnorodne produkty i wyroby. Jednak najbardziej oblegane jest Targowisko Centralne w Rydze, położone w sąsiedztwie dworca autobusowego. Mieści się ono w olbrzymich halach, przez które codziennie przewijają się tysiące ludzi. Do budowy kompleksu hal targowych w Rydze wykorzystano hangary niemieckich zeppelinów, pamiętające czasy I wojny światowej. Targowisko tętni życiem od samego rana. Turyści często odwiedzają to miejsce w poszukiwaniu łotewskich smaków, ponieważ przeważają tu produkty wprost od wytwórców. Na straganach znajdziemy bogactwo owoców, warzyw, mięs, ryb i nabiału. Dużym wzięciem cieszą się zwłaszcza kiszonki, w o wiele szerszym wyborze niż w Polsce – m.in. kiszone pomidory, kiszona cebula, kiszona marchew, a nawet kiszona czeremcha.

Słynne łotewskie kiszonki na Targowisku Centralnym w Rydze. Fot. WL

Turyści z różnych stron świata – spacerując wąskimi uliczkami Starego Miasta –  często zaglądają do pobliskich knajpek. I nie bez powodu, gdyż serwowany jest  w nich ryski balsam, czyli tradycyjny łotewski likier ziołowy. Recepturę tego ziołowego napoju, opartego na spirytusie opracował Abraham Kunze, ryski farmaceuta. Zgodnie z historycznymi przekazami, w 1789 roku czarny balsam podano chorującej na niestrawność Katarzynie II.

Ryski balsam można skosztować w różnych miejscach. Fot. WL

Kuracja okazała się na tyle skuteczna, że caryca pozwoliła importować napój na carski dwór. Ten magiczny trunek do dzisiaj pojawia się na łotewskich stołach, a popularnością sięga daleko poza granice nadbałtyckiego kraju. Łotwa słynie także z wyśmienitego piwa, o czym można się przekonać odwiedzając ryską dzielnicę piwa. W licznych barach i pubach podawane jest piwo pochodzące z różnych zakątków Łotwy, a także to wytwarzane lokalnie w małych browarach. I właśnie do takich miejsc można zajrzeć w „piwnej” dzielnicy. W jednym z lokali czekają na piwoszy wszystkie gatunki uznanego łotewskiego browaru Valmiermuiža, gdzie wraz z kuflem napoju chmielowego podawane są zakąski np. marynowana w ciemnym piwie cebula oraz zapiekany chleb czosnkowy. Sporym zainteresowaniem cieszą się też piwa kraftowe, czyli inaczej rzemieślnicze, wytwarzane w wielu miejscowych lokalach. Przykładem są chociażby browary Ziemelu Enkurs i Labietis. W tym ostatnim powstaje m.in. piwo o ciemnym kolorze, robione na bazie jałowca.

Jeden z ryskich pubów, w którym działa lokalny browar, wytwarzający piwo rzemieślnicze. Fot. WL

Na koniec pobytu w stolicy Łotwy (na zaproszenie www.latvia.travel ) jeszcze wizyta w Muzeum Sztuki Ryga Bourse, które mieści się zabytkowym gmachu, zbudowanym w latach 1852-1855 w stylu weneckiego renesansowego palazzo, symbolizującego bogactwo. Stała ekspozycja muzeum składa się z zagranicznych kolekcji sztuki, które zostały zgromadzone na przestrzeni wieków, a obecnie są częścią kolekcji Łotewskiego Narodowego Muzeum Sztuki. Wśród innych stałych wystaw są m.in. Europejska Galeria Sztuki z malarstwem, rzeźbą, porcelaną i srebrem (okres od XVI do XX w.); Azjatycka Galeria Sztuki; Komnata Starożytnego Egiptu oraz Grecka i Rzymska Komnata Sztuki pokazująca starożytną ceramikę, numizmatykę i rzeźbę. W zbiorach muzeum jest także obraz francuskiego malarza Claude’a Moneta pt. „Zimowy krajobraz” (olej na płótnie) z 1895 roku.

Muzeum Sztuki Ryga Bourse. Fot. WL

 Artykuł powstał dzięki Projektowi finansowanemu ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego pod nazwą: „Promotion of Tourism International Competitiveness” (project identification number: 3.2.1.2/ 16/ I/ 002).  

O autorze

Wojciech Lubiński

Dziennikarz i producent telewizyjny. Były pracownik „Gazety Wyborczej”, "Super Expressu" i „Przeglądu Sportowego”. Współpracował także z innymi ogólnopolskimi tytułami prasowymi oraz z Programem III Polskiego Radia. Współtwórca cyklu programów telewizyjnych o tematyce podróżniczej: ”Turystyczna Jazda” i „Zimowa Jazda”, emitowanych w TVP3 i TVP Polonia.