Kierunki

Słowacja: Bojnicki zamek i górniczy skansen

Bojnice i Previdza – dwa sąsiadujące ze sobą miasta w środkowo-zachodniej Słowacji, położone nad rzeką Nitrą – przyciągają do siebie turystów pięknym zamkiem oraz wyjątkowym, industrialnym zabytkiem – starą kopalnią.  

Największą turystyczną atrakcją obszaru zwanego Horná Nitra, czyli Górna Nitra jest Zamek Bojnicki, który nie bez powodu uznaje się za jeden z najpiękniejszych w Europie. Pierwsza pisemna wzmianka o istnieniu zamku pochodzi z 1113 roku. Jego właścicielami były rody szlacheckie – w tym także słynna dynastia Thurzonów, która władała zamkiem do XVII wieku. Właścicielem bojnickich posiadłości był także Jan Franciszek Palffy (do 1908 roku), znany kolekcjoner dzieł sztuki, a w 1939 r. zamek wraz z przyległymi dobrami zakupił Jan Bat’a, słynny producent obuwia „Bata”. Jednak tuż po zakończeniu II wojny światowej zamek przejęło państwo.

Malowniczy zamek w Bojnicach jest doskonałym miejscem do realizacji filmów. Fot. materiały prasowe

Od 1950 roku w zamku znajduje się muzeum, które jest częścią Słowackiego Muzeum Narodowego. Bogate zbiory zamku składają się z niemal 6 tysięcy eksponatów. Zamek odwiedzają turyści z całego świata, a w szerokim gronie zwiedzających dominują zwłaszcza Azjaci. W pobliżu zamku – w sezonie wiosenno-letnim (do końca września) – odbywają się pokazy sokolnicze. Wśród ok. 50 ptaków, żyjących w sąsiedztwie murów zamkowych są m.in. takie gatunki drapieżne jak: sokoły, jastrzębie i orły. Można zobaczyć także sowy i puchacze.

Bojnice to niewielkie miasteczko, leżące na pograniczu Kotliny Górnonitrzańskiej i Gór Strażowskich, w którym mieszka ok. 5 tys. ludzi. Miasto posiada długie tradycje rzemieślnicze (pierwszy cech utworzyli szewcy w 1653 r.), ale obecnie znane jest przede wszystkim z turystyki. Bojnice słyną z klimatycznych knajpek – restauracji , kawiarni i barów. W jednym z lokali znajduje się browar, a specjalnością kulinarną tego miejsca jest regionalna potrawa o nazwie „pivovarsky gulasz z knedlami”, czyli gulasz wołowy na piwie z knedlami.

Bojnice są uzdrowiskiem. Fot. materiały prasowe

W pobliżu miasteczka Bojnice znajduje się dość nietypowa wieża widokowa, która wzbudza zainteresowanie swoim potężnym wyglądem. To konstrukcja stalowa z drewniana kładką. Z punktu widokowego usytuowanego na wysokości 30 metrów rozciąga się piękny i zarazem niezapomniany widok na okolicę. Oprócz zamku w Bojnicach można zobaczyć z góry sąsiednie miasto – Previdzę.

Čajka v oblakoch, czyli „mewa w chmurach” – wieża widokowa o monstrualnej konstrukcji. Fot. materiały prasowe

Region Horna Nitra to największy „okres” (w tłum.  z jęz. słowackiego – powiat) w województwie trenczyńskim (Trenčiansky kraj), posiadający blisko 135 tys. mieszkańców. W skład tego obszaru – oprócz Bojnic – wchodzą miasta: Novaki, Handlova i wspomniana już wcześniej Previdza – największy ośrodek i zarazem siedziba lokalnych władz, a także 48 wiosek.

Kopalnia węgla Cigel – zwiedzanie skansenu odbywa się z przewodnikiem. Fot. WL

Na terenach wiosek: Cigel i Sebedražie, a dokładniej kilkaset metrów pod ziemią znajduje się ciekawy, industrialny zabytek. To kopalnia węgla brunatnego Cigel, której budowę rozpoczęto w 1958 roku. Wydobycie węgla trwało do 2017 roku, po czym w kopalni został utworzony skansen (Hornonitriansky banský skanzen). Obiekt odwiedzany jest co roku przez kilka tysięcy turystów.

Podziemna górnicza kolejka. Fot. materiały prasowe

Każdy zwiedzający przed wejściem do kopalni musi założyć odpowiednią odzież, czyli płaszcz i kask ochronny, a dodatkowym wyposażeniem jest lampa górnicza. Skansen znajduje się na głębokości od 80 do 300 m. Turyści dojadą tam „podziemnym pociągiem”, który służył niegdyś górnikom. Po skansenie oprowadzają profesjonalni przewodnicy, zwykle byli pracownicy tej kopalni.

Symboliczny wagonik – ostatnia tona węgla z kopalni Cigel wyjechała 27.10.2017 r. Fot. materiały prasowe

Co ciekawe, na powierzchni, dokładnie nad obszarem kopalni w miejscowości Sebedražie rozciąga się rozległy trawiasty teren, na którym funkcjonuje pole golfowe. Przyjeżdżają tam najlepsi golfiści ze Słowacji i z sąsiednich krajów. Można tam zagrać także w footgolfa, ponieważ są przygotowane specjalne dołki o średnicy 50 cm. Footgolf to połączenie piłki nożnej i golfa, a celem uczestnika gry jest wkopanie nogą piłki nożnej do dołka. Dlatego na polu golfowym w Sebedražie częstymi bywalcami są również piłkarze, którzy szlifują precyzję strzałów, grając właśnie w footgolfa.

Pole golfowe, na którym można grać także w footgolfa. Fot. materiały prasowe

Około 35 km od Sebedražie położona jest niewielka miejscowość Valaská Belá, w której są dwa muzea. Jedno z nich poświęcone jest produkcji szkła. Ta tradycyjna sztuka kultywowana jest w Valaskiej Beli od kilku wieków i przekazuje się ją z pokolenia na pokolenie (dokładnie od 1747 r.). Turyści odwiedzający tę miejscowość mogą wybrać się do muzeum o nazwie „Szklany sen”, by na własne oczy zobaczyć jak powstają wspaniałe wyroby ze szkła. Można także samemu spróbować tego unikatowego rzemiosła…

W pracowni szkła. Fot. WL

Żywe muzeum tkactwa. Fot. WL

Kilkaset metrów dalej – w miejscowym domu kultury – działa Muzeum płótna, tkactwa i haftu, które założył Anton Blaho celem zachowania kulturowego dziedzictwa przodków. Zatem Valaská Belá słynęła nie tylko ze szklanych wyrobów, ale także z tkactwa. W muzeum mieści się stała ekspozycja, dotyczącą wyrobu płótna i innych tkanin, prezentowane są stroje ludowe i wzory z lat 1970-1990. W muzeum pracują tkaczki obsługujące krosna. Dzięki temu turyści mogą przyjrzeć się, jak powstają stylowe wyroby z wykorzystaniem tradycyjnej techniki.

O autorze

Wojciech Lubiński

Dziennikarz i producent telewizyjny. Były pracownik „Gazety Wyborczej” i „Przeglądu Sportowego”. Współpracował także z innymi ogólnopolskimi tytułami prasowymi oraz z Programem III Polskiego Radia. Współtwórca cyklu programów telewizyjnych o tematyce podróżniczej: ”Turystyczna Jazda” i „Zimowa Jazda”, emitowanych w TVP3 i TVP Polonia.