Grzegorz MicułaŠtramberk na Morawach to urocze miasteczko malowniczo położone pośród zalesionych wzgórz Moraw. Jego najsłynniejszy przysmak toŠtramberské uszy
Štramberské uszy to słodkie wypieki z ciasta piernikowego (miodowo-korzennego) w kształcie stożków – przypominają zakręcone ucho. Można je kupić tylko w miasteczku Štramberk i okolicy – w 2000 r. wprowadzono ograniczenie, że tylko producenci z tego rejonu mogą je wypiekać i sprzedawać. W 2007 r. Štramberské uszy zyskały status produktu z chronionym oznaczeniem pochodzenia (PDO) w ramach Unii Europejskiej – dzięki temu są dziś symbolem regionu.
Štramberské uszy sprzedawane są na stoiskach u podnóża zamku lub przy rynku otoczonym barokowymi domami. Štramberk to miasto z zabytkowym kościołem oraz pozostałościami murów obronnych i zachowanym średniowiecznym układem urbanistycznym. Atrakcją jest spacer po stromych, krętych uliczkach, odwiedzenie pobliskiej jaskini Šipka, wizyta na wzgórzu Kotouč.
Historia i legenda
Według lokalnej legendy: w 1241 r., podczas najazdu tatarskiego (część mongolskiej inwazji), mieszkańcy okolic Štramberka schronili się na wzgórzu Kotouč. Wtedy – po intensywnym deszczu – udało się im spuścić wodę ze stawu tak, że zatopiła obóz najeźdźców. Po tej bitwie znaleziono ponoć worki wypełnione uszami – uciętych chrześcijanom w najechanych krajach. Te uszy miały być dowodem zwycięstwa dla chanów. Na pamiątkę tych wydarzeń miejscowi zaczęli piec ciasteczka przypominające kształtem owe uszy – i tak narodziła się tradycja. Zwyczaj ten miał się umocnić mniej więcej od 1660 r., kiedy to jezuici rozpoczęli coroczną pielgrzymkę na wzgórze Kotouč, kończący się obdarowaniem pątników właśnie tymi piernikami.
Dlaczego są wyjątkowe?
To najstarszy czeski produkt z chronionym pochodzeniem – tradycja wypiekania uší sięga ok. 800 lat. Ich smak kojarzy się z piernikiem – miodowy, korzenny, aromatyczny. Często jedzone jako twarde zaraz po wypieczeniu; niektórzy wypełniają je słodkim nadzieniem, owocami lub bitą śmietaną. Dokładna receptura bywa różna, ale tradycyjnie ciasto zawiera mąkę, miód, przyprawy korzenne; po upieczeniu placki formuje się w kształt „ucha”.
Štramberské uszy są jedynym czeskim produktem spożywczym z chronionym oznaczeniem geograficznym, który, co ważne, należy do najstarszych takich produktów. Choć ich nazwa brzmi dość… nietypowo, smak i historia przyciągają turystów – uši stały się symbolem Štramberka i powodem, dla którego turyści chętnie odwiedzają to miasteczko. W niektórych cukierniach lokale mieszanki i przyprawy mają lekkie modyfikacje – ale prawdziwe, oryginalne uši to te wyprodukowane w Štramberku według tradycyjnej receptury.
Domowy przepis na Štramberské uszy
– oczywiście w wersji inspirowanej tradycją (oryginalna receptura jest chroniona), ale smak i aromat wychodzą bardzo zbliżone.
Weź 250 g mąki pszennej, 150 g cukru, 100 ml miodu (najlepiej wielokwiatowego), 1 jajko, 40 g masła, 1 łyżeczka sody oczyszczonej, 1 łyżeczka cynamonu, ½ łyżeczki mielonego imbiru, szczypta goździków mielonych (opcjonalnie), szczypta mielonego anyżu lub kardamonu (opcjonalnie). Przyprawy korzenne możesz dopasować do własnego gustu – ciasto powinno pachnieć jak piernik.
Przygotowanie ciasta: podgrzej miód z masłem (nie gotuj!) – do momentu połączenia składników. W dużej misce wymieszaj: mąkę, cukier, sodę i wszystkie przyprawy. Następnie dodaj jajko oraz ciepły miód z masłem. Wyrób jednolite, elastyczne ciasto, Owiń je folią i odstaw na 30–60 minut, aby dojrzało.
Formowanie i pieczenie: rozgrzej piekarnik do 180°C, ciasto rozwałkuj na bardzo cienko – ok. 2 mm, wykrój koła (np. szklanką, foremką) o średnicy 10–12 cm. Piecz 5–7 minut, aż lekko zbrązowieją na brzegach (uwaga: szybko się przypalają). Od razu po wyjęciu z piekarnika, gdy są jeszcze gorące i plastyczne, zwijaj je w stożki wokół drewnianego wałeczka, butelki lub stożkowych foremek. Odstaw do ostygnięcia – wtedy stwardnieją i nabiorą chrupkości.
Jak podawać? Można same, jak kruche pierniki lub z nadzieniem takim jak: bita śmietana, krem waniliowy albo czekoladowy, lub też lody (bardzo czeski sposób). Można też lekko podgrzać przed podaniem, aby odzyskały miękkość. Ciasto można przygotować dzień wcześniej — przyprawy lepiej się „przegryzą”. Smak najbardziej przypomina pierniki toruńskie, ale jest delikatniejszy i bardziej miodowy.
Każdego roku, na wiosnę, zwykle w kwietniu na Rynku w Štramberku odbywa się pieczenie gigantycznego Štramberskiego ucha na patelni o średnicy 249 cm. Tegoroczne (z 2025 roku) ucho miało 2,5 metra wysokości.
fot: Grzegorz Micuła/Read&Fly Magazine
