Grzegorz MicułaW ostatni weekend listopada (27-29.11) 2026 roku słowacki Trenczyn hucznie zamknie swój rok jako Europejska Stolica Kultury. Trzydniowe święto pod hasłem „Fiesta Miasta” (City Fiesta) wypełni przestrzeń od majestatycznego Zamku Trenczyńskiego, przez historyczne centrum, aż po brzegi rzeki Wag.
Finałowi towarzyszyć będzie otwarcie zupełnie nowej przestrzeni publicznej – odrestaurowanego mostu kolejowego – oraz wcześniejszy start tradycyjnych jarmarków bożonarodzeniowych.
Trzy dni muzyki, sztuki i spotkań
„Fiesta Miasta” to nie tylko pożegnanie z prestiżowym tytułem, ale przede wszystkim podziękowanie dla mieszkańców, twórców i gości, którzy współtworzyli ten wyjątkowy rok. Program został ułożony tak, by połączyć pokolenia i najróżniejsze gusta artystyczne:
• Piątek (27 listopada) – otwarcie i brzmienia sceny alternatywnej: Weekend rozpocznie się serią wernisaży i oprowadzań kuratorskich (m.in. w Domu Żupnym, Galerii FOR MAAT czy przestrzeni LUMó HUB), a także lokalnymi „Fiestami Sąsiedzkimi”. Wieczór należeć będzie do współczesnej sceny hip-hopowej i undergroundowej – na scenie wystąpią m.in. Fobia Kid, Prezident Lourajder, Čavalenky, Adam the World oraz Marhule.
• Sobota (28 listopada) – punkt kulminacyjny: Dzień wypełnią czytania performatywne, spektakle teatralne, pokazy mody oraz koncerty chóralne i folklorystyczne (w tym potańcówka regionu Považie). O godzinie 16:00 na scenie przy moście rozpocznie się główne widowisko finałowe „Od Wagu do świata” (From the Váh to the World) w reżyserii Silvestra Lavríka, będące symboliczną klamrą spinającą cały rok ESK. Wieczorem publiczność rozgrzeją gwiazdy sceny słowackiej, czeskiej i europejskiej, m.in. Bez ladu a skladu, Billy Barman & SĽUK, Nina Kohout, Katarína Koščová (w specjalnym projekcie In the Mirror z utworami Karla Kryla), a także kultowa formacja Mňága a Žďorp, bałkańska orkiestra Fanfare Ciocărlia czy Miroslav Tóth & NeoQuartet.
• Niedziela (29 listopada) – rodzinne wyciszenie: Ostatni dzień upłynie pod znakiem wydarzeń dla rodzin z dziećmi, spacerów z przewodnikiem po wystawach (m.in. w Galerii im. M. A. Bazovskiego), spotkań literackich z udziałem Richarda Stankego oraz koncertów chóralnych.
„Fiesta most” – symbol miejskiej transformacji
Jednym z najważniejszych punktów weekendu będzie inauguracja nowej roli dawnego mostu kolejowego na rzece Wag, nazwanego „Fiesta mostem”. Po gruntownej przebudowie obiekt zmienił się w nowoczesną, dwupoziomową przestrzeń publiczną łączącą oba brzegi miasta. Znalazły się na nim strefy zieleni, miejsca odpoczynku i rekreacji, a górny poziom otworzył zupełnie nowe panoramy na Trenczyn i zamek. Podczas sobotniego wieczoru obiekt rozbłyśnie specjalną instalacją świetlną Fiesta in the Light.
„Chcemy, aby finałowy weekend był nie tylko pożegnaniem z tytułem Europejskiej Stolicy Kultury, ale przede wszystkim świętem wszystkiego, co w Trenczynie zostaje na stałe. »Fiesta most« to piękny przykład tego, jak kultura może pomagać w transformacji miasta” – podkreśla Stanislav Krajči, dyrektor projektu Trenczyn 2026.
Przedświąteczny klimat i przekazanie pałeczki
Ponieważ finałowy weekend zbiega się z początkiem Adwentu, tradycyjny trenczyński jarmark bożonarodzeniowy ruszy w tym roku o tydzień wcześniej niż zwykle. Program uzupełni uroczyste rozświetlenie miejskiej choinki oraz nowa świąteczna iluminacja ulic i placów. Podczas weekendu nastąpi również symboliczne przekazanie tytułu Europejskiej Stolicy Kultury kolejnym miastom – po Trenczynie i fińskim Oulu w 2027 roku pałeczkę przejmą łotewska Lipawa oraz portugalska Évora.
Co zostaje po roku Trenczyn 2026?
Projekt realizowany pod hasłem przewodnim „Rozbudzanie ciekawości” (Awakening Curiosity) od początku zakładał, że tytuł Europejskiej Stolicy Kultury ma być nie tylko serią festiwali, ale długofalowym impulsem rozwojowym dla całego regionu. Z perspektywy całego 2026 roku najważniejsze rezultaty przedsięwzięcia to: Trwałe zmiany w infrastrukturze i przestrzeni miejskiej: Przekształcenie dawnego mostu kolejowego w tętniący życiem bulwar nad Wagiem, rewitalizacja przestrzeni publicznych oraz modernizacja Zamku Trenczyńskiego i lokalnych instytucji kultury.
Ożywienie dzielnic poza centrum: Dzięki takim inicjatywom jak Festiwal Żywych Sąsiedztw kultura wyszła z tradycyjnych gmachów na osiedla, integrując lokalne społeczności i budując oddolną aktywność obywatelską.
Międzynarodowe otwarcie i nowa marka miasta: Współpraca z artystami z całej Europy (m.in. przy multimedialnych wystawach na zamku czy projektach modowych i muzycznych) umocniła pozycję Trenczyna na kulturalnej mapie Europy Środkowej jako miasta nowoczesnego, otwartego i kreatywnego.
Projekt Trenczyn 2026 jest współfinansowany przez miasto Trenczyn, Samorząd Kraju Trenczyńskiego oraz Ministerstwo Kultury Republiki Słowackiej, przy partnerstwie Unii Europejskiej. Szczegółowy harmonogram wydarzeń dostępny jest na oficjalnej stronie: h.trencin2026.eu
Zdjęcia Grzegorz Micuła Read&Fly Magazine
