Grzegorz MicułaTrenczyn, niewielkie słowackie miasto nad Wagiem, w 2026 roku dostało niezwykłą szansę. Jako Europejska Stolica Kultury zaprosił mieszkańców i przyjezdnych do udziału w ponad 300 wydarzeniach – od wielkich koncertów i festiwali po kameralne wystawy, przedstawienia teatralne i projekty artystyczne w nietypowych miejscach.
Hasłem programu jest „ciekawość”. I rzeczywiście, w Trenczynie warto być ciekawym tego, co wydarzy się za następnym rogiem.
Już inauguracyjny weekend, 13–15 lutego, pokazał skalę przedsięwzięcia. W ciągu trzech dni odbyło się ponad sto wydarzeń. Ulice, place, galerie, kościoły, kluby i przestrzenie publiczne zamieniły się w sceny. Były koncerty, teatr, taniec, wystawy, pokazy światła, parada karnawałowa i wielki finał na Mierovym námestí. Wystąpili m.in. Jana Kirschner, Štefan Štec oraz zespoły Bez ladu a skladu i Lucerka.
Lato nad Wagiem
Jednym z najbardziej nietypowych wydarzeń był Splanekor 2.0. 20 czerwca na rzece pojawiły się własnoręcznie skonstruowane łodzie i niezwykłe pływające konstrukcje. Była to okazja, by połączyć zabawę, pomysłowość i kulturę z charakterem miasta położonego nad Wagiem. W programie znalazł się także Fest Art – festiwal sztuki ulicznej, japoński art weekend oraz wydarzenia cyrkowe.
Latem kultura wyszła również do parków, na miejskie place i nad rzekę. Jednym z pomysłów był „At the Table” – ogromny wspólny stół dla 250 osób ustawiony w centrum miasta. Przy stole znalazły się koncerty, film, teatr, wykłady, grill i przede wszystkim rozmowy. Takie projekty dobrze pokazują ideę Trenczyna 2026: wydarzenie kulturalne nie musi oznaczać siedzenia na widowni. Może być także spotkaniem mieszkańców i gości.
Muzyka na wiele sposobów
W programie muzycznym znalazły się zarówno koncerty artystów słowackich i zagranicznych, jak i eksperymenty dźwiękowe. Cykl „Sounds of Democracy” wykorzystuje muzykę i rozmowę do przypominania ważnych momentów europejskiej historii. Z kolei „Within the Sound” przenosi muzykę w nietypowe przestrzenie i łączy ją ze sztuką dźwięku.
Miłośników młodej sceny przyciąga festiwal Garage, dający możliwość występu zespołom, które dopiero próbują przebić się na duże sceny. W szóstej edycji zaprezentowano dziesięć młodych zespołów słowackich.
Sztuka w zamku, autobusie i na ulicy
Europejska Stolica Kultury nie zamknęła się w muzeach i galeriach. Jednym z ważnych elementów programu są artystyczne interwencje w przestrzeni publicznej. Artyści wykorzystują dworce, przejścia podziemne, parki, ulice i inne miejsca codziennego życia.
Dobrym przykładem jest projekt „Waiting Places”, w ramach którego swoje prace prezentują artyści z różnych krajów. Sztuka pojawia się tam, gdzie zwykle nikt jej nie oczekuje – między innymi na dworcu autobusowym. Innym pomysłem jest „Green Line”, łączący sztukę z miejską przestrzenią i tematyką rzeki.
Ważnym miejscem pozostaje oczywiście górujący nad miastem zamek. W ramach programu przygotowano tam m.in. wystawy współczesnej sztuki. Jedną z nich była „The Well of Love”, inspirowana legendą o Omarze i Fatimie, a przygotowana przez tureckich artystów.
Jesień pod znakiem teatru
Jesienna część programu nie oznacza końca kulturalnego festiwalu. We wrześniu i kolejnych miesiącach odbywają się przedstawienia teatralne, wydarzenia muzyczne, wystawy i projekty sąsiedzkie. Program „Trenčín-All-Theatre” zaprasza również artystów zagranicznych – jednym z jesiennych wydarzeń jest immersyjny spektakl włoskiego choreografa Simone Sandroniego „When the Fairy Sings”.
Ważną częścią programu są także wydarzenia adresowane do lokalnych społeczności. Organizatorzy podkreślają, że tytuł Europejskiej Stolicy Kultury ma zmienić nie tylko kalendarz imprez, lecz także codzienne życie miasta. Dlatego obok dużych festiwali znalazły się małe projekty sąsiedzkie, warsztaty i wydarzenia organizowane w dzielnicach.
Miasto jako scena
Najciekawsze w Trenczynie 2026 jest chyba to, że nie trzeba koniecznie kupować biletu ani wchodzić do sali koncertowej, żeby zetknąć się z kulturą. Może ona czekać na ulicy, w parku, nad rzeką, na zamku albo w miejscu, które do tej pory było zwyczajnym fragmentem miejskiej przestrzeni.
To właśnie na tym polega pomysł Europejskiej Stolicy Kultury: nie tylko sprowadzić do miasta znanych artystów, lecz sprawić, aby mieszkańcy sami stali się częścią wydarzeń. Trenczyn wykorzystuje więc swój kulturalny rok nie tylko do świętowania, ale także do pokazania miasta z zupełnie innej strony. A ponieważ program trwa do końca 2026 roku, na odkrycie kolejnych jego odsłon wciąż jest czas.
Zdjęcia: Grzegorz Micuła
